کلینیک بیماری‌های خون، انکولوژی و پیوند مغز استخوان کودکان

آشنایی با کلینیک بیماری‌های خون، انکولوژی و پیوند مغز استخوان کودکان

بیماری‌های خون و سرطان‌های دوران کودکی از جمله بیماری‌های پیچیده‌ای هستند که تشخیص و درمان آن‌ها نیازمند همکاری تیمی از متخصصان خون و انکولوژی کودکان، پیوند سلول‌های بنیادی، ایمونولوژی، پاتولوژی، ژنتیک و سایر رشته‌های مرتبط است. پیشرفت‌های چشمگیر در علوم پزشکی، به‌ویژه در زمینه تشخیص مولکولی، درمان‌های هدفمند، ایمونوتراپی و پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز، موجب افزایش چشمگیر میزان بقا و بهبود کیفیت زندگی بسیاری از کودکان مبتلا به این بیماری‌ها شده است.

کلینیک بیماری‌های خون، انکولوژی و پیوند مغز استخوان کودکان در مرکز سلول‌درمانی پژوهشگاه رویان با هدف ارائه خدمات تخصصی در زمینه ارزیابی، مشاوره و درمان بیماران، بر پایه پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) و با همکاری تیم‌های تخصصی فعالیت می‌کند.

سلول‌درمانی و پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز

پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز (Hematopoietic Stem Cell Transplantation; HSCT) یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های درمانی در بیماری‌های بدخیم و غیربدخیم خون، برخی نقص‌های ایمنی اولیه، اختلالات ژنتیکی و تعدادی از بیماری‌های متابولیک ارثی است. در این روش، سلول‌های بنیادی خون‌ساز با هدف بازسازی مغز استخوان و بازیابی عملکرد طبیعی سیستم خون‌ساز و ایمنی به بیمار پیوند می‌شوند.

سلول‌های بنیادی مورد استفاده ممکن است از مغز استخوان، خون محیطی یا خون بند ناف و از خود بیمار (پیوند اتولوگ) یا اهداکننده سازگار (پیوند آلوژنیک) تهیه شوند. انتخاب نوع پیوند به تشخیص بیماری، مرحله بیماری، وضعیت عمومی بیمار و نظر تیم تخصصی بستگی دارد.

پیوند سلول‌های بنیادی یک درمان بسیار تخصصی است که نیازمند ارزیابی دقیق، انتخاب صحیح بیمار، مراقبت‌های پیش و پس از پیوند و پیگیری طولانی‌مدت است.

بیماری‌های تحت پوشش کلینیک

·        بیماری‌های بدخیم خون (لوسمی و لنفوم)

سرطان‌های خون مانند لوسمی (Leukemia) و لنفوم (Lymphoma) از شایع‌ترین بدخیمی‌های دوران کودکی هستند. این بیماری‌ها در اثر رشد غیرطبیعی سلول‌های خونی یا لنفاوی ایجاد شده و می‌توانند عملکرد طبیعی مغز استخوان و سیستم ایمنی را مختل کنند.

علائم این بیماری‌ها ممکن است شامل تب‌های مکرر، رنگ‌پریدگی، خونریزی، کبودی، درد استخوان، بزرگی غدد لنفاوی، کبد یا طحال و کاهش وزن باشد. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب نقش مهمی در افزایش شانس بهبودی بیماران دارد.

·        کم‌خونی‌های ارثی و بیماری‌های هموگلوبین

برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند تالاسمی ماژور و کم‌خونی داسی‌شکل (Sickle Cell Disease) ناشی از اختلال در تولید یا ساختار هموگلوبین هستند. این بیماری‌ها می‌توانند موجب کم‌خونی مزمن، نیاز مکرر به تزریق خون و بروز عوارض متعدد شوند. در برخی بیماران، پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز می‌تواند یک گزینه درمانی مؤثر باشد.

·        نارسایی مغز استخوان

در بیماری‌هایی مانند کم‌خونی آپلاستیک (Aplastic Anemia)، مغز استخوان توانایی تولید کافی سلول‌های خونی را از دست می‌دهد. این بیماران ممکن است با کم‌خونی شدید، عفونت‌های مکرر و خونریزی مواجه شوند. درمان بر اساس علت بیماری می‌تواند شامل دارودرمانی، درمان‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی یا پیوند سلول‌های بنیادی باشد.

·        نقص‌های ایمنی اولیه و بیماری‌های ژنتیکی

برخی کودکان به دلیل اختلالات ژنتیکی، با نقص عملکرد سیستم ایمنی متولد می‌شوند و مستعد ابتلا به عفونت‌های شدید و مکرر هستند. در تعدادی از این بیماری‌ها، پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز می‌تواند با بازسازی سیستم ایمنی، درمان مؤثری فراهم کند.

·        تومورهای بافت نرم و استخوان

·        تومورهای مغزی

·        اختلالات انعقادی و ترومبوفیلی

خدمات کلینیک بیماری‌های خون، انکولوژی و پیوند مغز استخوان کودکان

کلینیک بیماری‌های خون، انکولوژی و پیوند مغز استخوان کودکان خدمات تخصصی زیر را ارائه می‌دهد:

ویزیت و مشاوره تخصصی

ارزیابی کودکان مبتلا به بیماری‌های خون، سرطان‌های کودکان، نقص‌های ایمنی و بیماری‌های ژنتیکی توسط فوق‌تخصص خون و انکولوژی کودکان و تیم درمان.

ارزیابی بیماران کاندید پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز

بررسی کامل وضعیت بالینی، آزمایشگاهی، ژنتیکی و ایمنی بیماران به‌منظور تعیین امکان انجام پیوند و انتخاب مناسب‌ترین روش درمان.

پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز

انجام پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز بر اساس اندیکاسیون‌های علمی و استانداردهای بین‌المللی، با استفاده از سلول‌های اتولوگ یا آلوژنیک، در بیماران واجد شرایط.

پیگیری و مراقبت پس از پیوند

پایش روند بهبود، ارزیابی عملکرد مغز استخوان، بررسی عوارض احتمالی، پیشگیری از عفونت‌ها و مراقبت طولانی‌مدت بیماران پس از پیوند.

مشاوره خانواده و آموزش بیماران

آموزش والدین و خانواده‌ها درباره روند درمان، مراقبت‌های قبل و بعد از پیوند، تغذیه، پیشگیری از عفونت و پیگیری‌های مورد نیاز.