طرح پژوهشی تجویز سـلول‌های بنیادی در درمان عـوارض COVID-19

ویـروس کرونـا منجـر به بـروز بیمـاری کووید ۱۹ می‌شـود که یکـی از عـوارض آن فعالیت شـدید سیسـتم ایمنی
بـدن به ویـژه ریه‌هـا و به دنبال آن سـندرم زجر تنفسـی حاد اسـت. در حال حاضر داروی قطعی برای سـندرم زجر تنفسـی شـناخته نشـده اسـت و میـزان مـرگ و میـر مبتلایـان بـه آن زیاد اسـت. از طرفی، سـلول‌های بنیـادی مزانشـیمی توانایی موثـری در تعدیل واکنش‌هـای سیسـتم ایمنـی و ترمیـم بافـت به دنبال آسـیب وارد شـده دارند.

لـذا در این مطالعه اثر سـلول‌های بنیادی مزانشـیمی بـرای ارزیابـی اطمینان بخشـی از نظـر بی‌خطـر بـودن و اثربخشـی احتمالی در بیماران کوید ۱۹با شـدت بیماری متوسـط و شـدید انجام شـد.

فـاز اول طرح پژوهشـی کارآزمایـی مرحله یک بالینی تجویز سـلول‌های بنیادی مزانشـیمی بـرای درمان عـوارض ARDSعفونت nCOVID-19



در این مطالعه شش بیمار با سندرم زجر تنفسی حاد حاصل از کوید ۱۹ و در بازه سنی ۵۲تا ۶۵سال وارد مطالعه شدند. این مطالعه به صورت چند مرکزی و کارآزمایی بالینی مرحله یک انجام شد. بیماران در آی.سی.یو بیمارستانهای مسیح دانشوری و شریعتی از دانشگاه‌های علوم پزشکی شهید بهشتی و تهران بستری و از تاریخ ۲۵اسفند ماه ۱۳۹۸تا ۱۰فروردین ۱۳۹۹وارد مطالعه شدند.
به هر بیمار در سه نوبت سلول بنیادی مزانشیمی کلینیکال گرید با کیفیت GMP به صورت داخل وریدی، تزریق شد. تهیه سلول‌ها در شرکت دانش بنیان سل تِک فارمد و پژوهشگاه رویان و با همکاری شرکت دانش بنیان
بن یاخته های رویان و پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی رویان انجام شد.

این سلول‌ها به صورت رایگان در قالب پروژه تحقیقاتی در اختیار بیماران قرار گرفتند. در تمامی شش بیمار درصد اشباع اکسیژن به شکل قابل توجهی افزایش یافت و یکی از بیماران تحت ECMO بعد از تزریق اول از دستگاه جدا شد. سه بیمار با درجه متوسط عوارض بیماری، خوب و از بیمارستان مرخص شدند.

بنا به اظهارات تیم بالینی این مطالعه

در صورت عدم دریافت این تیمارسلولی، شدت عوارض بیماری این بیماران از متوسط به شدید افزایش می‌یافت. اما سه بیمار با درجه شدید عوارض بیماری علیرغم بهبودی ابتدایی به علت وخامت حال اولیه در زمان ورود به مطالعه، جبران عوارض شدید بیماری حاصل نشد و این دسته از بیماران با دلایل غیرمرتبط با نوع مداخله (تزریق سلولی)نظیر ایست قلبی تنفسی فوت کردند.
بنابراین به نظر میرسد تزریق سلول‌های بنیادی مزانشیمی در این بیماران بی‌خطر و مطمئن است و می‌تواند در درمان بیماران کووید ۱۹با شدت متوسط مفید باشد.

براساس تجارب حاصل از این مطالعه، به زودی مرحله دوم مطالعه برای ارزیابی بیشتر اطمینان بخشی و بازدهی اثر تزریق سلول‌های بنیادی مزانشیمی به صورت مقایسه دو روش درمانی همراه با گروه کنترل با همکاری چندین مرکز بالینی شروع خواهد شد.

همـکاران: بیمارسـتان‌های مسـیح دانشـوری و شـریعتی از دانشـگاه‌های علوم پزشـکی شـهید بهشـتی و تهـران و شـرکت‌های دانش ِ بنیان سـل تِک فارمد و بن یاخته‌هـای رویـان


حامیان طرح: معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی (نیماد)، ستاد فرمان اجرایی امام (ره) و صندوق سرمایه‌گذاری جسورانه رویش لوتوس

پزوهش سلول درمانی کوید 19