چین و چروک صورت و تزریق سلول‌های بنیادی

فرآیند پیری پوست چگونه است؟

شادابی و جوانی پوست به خاطر وجود پروتئین‌های داخل پوستی مانند کلاژن است. کلاژن نوعی پروتئین است که اصلی‌ترین ترکیب تشکیل دهنده محیط خارج سلولی است و وجود انواع مختلفی از این پروتئین باعث می‌شود که ما پوستی سالم داشته باشیم. در واقع، خاصیت کشسانی پوست توسط کلاژن ایجاد می‌شود.

کلاژن توسط سلولی به نام فیبروبلاست تولید و ترشح می‌شود. با افزایش سن، تعداد این سلول‌ها به شدت در لایه‌های پوستی کاهش می‌یابد و به علت ترشح نشدن پروتئین‌های لازم برای طراوت پوست، به تدریج چین و چروک‌های پوستی ظاهر می‌شوند. البته علاوه بر سن، تابش اشعه آفتاب، تغذیه نامناسب، چاقی، سیگار و بیماری‌های مزمن نیز می‌توانند تعداد این سلول‌ها را در پوست کاهش دهند.

سلول فیبروبلاست چیست؟

فیبروبلاست‌ها، سلول‌های دوکی شکلی هستند که در عمق لایه پوستی قرار گرفته‌اند و یک‌سری مواد پروتئینی از جمله کلاژن برای قوام بهتر پوست و رشد و عملکرد بهتر سایر سلول‌ها ترشح می‌کنند. این سلول‌ها قادرند به آرامی در بین لایه‌های مختلف بافت مهاجرت کنند و باعث ترمیم نواحی آسیب دیده شوند. در واقع این سلول‌ها مهم‌ترین نقش را در تشکیل ساختار بافتی و هم‌چنین ترمیم زخم‌ها دارند.

عوامل پیری پوست و نقش سلول‌های فیبروبلاست

پوست هر لحظه در حال رشد است و به تدریج پیر می‌شود. در حقیقت به صورت طبیعی، تنها چهار هفته طول می‌کشد که پوست جدید رشد کند و جای پوست قدیمی را بگیرد. ولی عوامل متعددی می‌توانند سرعت رشد پوست را تحت تاثیر قرار دهند. تاثیر این عوامل می‌تواند موجب بروز پیری و کند شدن رشد در پوست شخص شود.

عوامل پیری پوست را می‌توان به دو نوع داخلی و خارجی تقسیم بندی کرد:

 

  • پیری در اثر عوامل داخلی، نوعی پیری ارثی است.
    این ژن‌های شخص است که تعیین می‌کند چین و چروک و تو رفتگی و افتادگی پوست چگونه و در چه زمانی به وجود آید. در رابطه با عوامل ارثی و داخلی نمی‌توان کار زیادی انجام داد به جز آن‌که از روش‌های پرکننده پوست و یا جراحی برای کشیدن پوست استفاده شود.
  • عوامل خارجی می‌توانند منشاهای متفاوتی داشته باشند که اغلب به نوع زندگی شخص بستگی دارند. برای مثال می‌توان به تابش اشعه UV به صورت، نوع تغذیه، نحوه محافظت از پوست، سطح استرس، بیماری‌های درگیرکننده پوست، هورمون‌ها، جذب مواد غذایی و فعالیت‌های فیزیکی اشاره کرد.

تابش بیش از اندازه نور خورشید

ایجاد رادیکال‌های آزاد در بافت‌های پوستی می‌تواند باعث تخریب کلاژن و الاستین پوستی شود. تخریب پروتئین‌های شکل دهنده پوست در اثر تابش نور خورشید می‌تواند به ایجاد چین و چروک در پوست منجر شود.

مصرف سیگار و آلودگی هوا

این عوامل همانند تابش بیش از اندازه نور خورشید با ایجاد رادیکال‌های آزاد در بافت پوست موجب پیری زودرس آن می‌شوند.

تغذیه بد

رژیم غذایی پرکالری، استفاده زیاد از مواد قندی، نشاسته‌ای و چربی نیز می‌توانند موجب بروز علائم پیری در پوست شوند.

سایر علل خارجی

التهاب و عفونت بدن، کاهش سلول‌های تولید کننده چربی با گذشت زمان، به هم خوردن تعادل هومونی به خصوص هورمون‌های مترشحه از هیپوفیز، تیروئید و غدد فوق کلیوی، هورمون‌های جنسی در زنان و عدم تعادل سیستم ایمنی و یا مهار سیستم ایمنی از سایر علل خارجی برای پیری زودرس پوست محسوب می‌شوند.

سلول‌های فیبروبلاست به عنوان اصلی ترین و تنها سلول ترشح کننده کلاژن و الاستین پوستی نقش مهمی در بروز علائم پیری در پوست دارند.
این کاهش در تولید پروتئین‌های پوستی ممکن است به دنبال پیری و خستگی سلول‌های فیبروبلاستی موجود در پوست و یا کاهش تعداد این سلول‌ها به واسطه افزایش سن باشد.

درمان‌های رایج جوان‌سازی پوست

تاکنون روش‌های مختلفی جهت درمان چین و چروک به کار گرفته شده است که از جمله این روش‌ها می‌توان به لایه برداری شیمیایی، لایه برداری مکانیکی، استفاده از امواج رادیویی (RF)، استفاده از لیزر، تزریق بوتاکس و تزریق پرکننده‌ها و یا جراحی پلاستیک اشاره کرد.
پر کردن چین و چروک با استفاده از موادی همانند تزریق کلاژن و یا ژل‌های پر کننده (اسید هیالورونیک) از روش‌هایی است که امروزه به صورت گسترده در ترمیم چین و چروک پوست از آن‌ها استفاده می‌شود.

با این حال استفاده از این روش‌ها معمولا تنها به صورت گذرا می‌توانند این مشکل را برطرف کنند.
برای ایجاد تغییرات دائمی لازم است که منابع تولید کلاژن و یا اسید هیالورونیک به صورت دائمی و مناسب در محل چین و چروک پوستی قرار گیرند.

سلول درمانی چین و چروک چیست؟

پیشرفت‌های اخیر در علم سلولی و فراهم شدن امکان کشت سلول‌های فیبروبلاست در آزمایشگاه، نشان داد که تزریق سلول‌های فیبروبلاست در نواحی آسیب دیده می‌تواند با ترشح مواد و پروتئین‌های لازم به دوباره سازی و طبیعی شدن پوست کمک کند. از این روش می‌توان برای ترمیم چین و چروک‌های خط خنده، دور چشم، خطوط پیشانی و خط اخم صورت استفاده کرد.

با توجه به این‌که مشکل اصلی در ایجاد چین و چروک‌های پوستی کاهش تعداد و فعالیت سلول‌های فیبروبلاستی در موضع است، بنابراین تزریق سلول‌های فیبروبلاست می‌تواند این مشکل را به صورت پایدارتری درمان کند. پیوند سلول‌های فیبروبلاستی شامل بیوپسی از ناحیه پشت گوش، جداسازی سلول‌های فیبروبلاست، کشت و تکثیر سلول‌ها در محیط کاملا استاندارد، جمع آوری سلول‌ها و تزریق آن‌ها در ناحیه چین و چروک است.

سلول درمانی جهت بهبود بهبود خطوط چین و چروک صورت و گردن با درجه خفیف تا شدید در بزرگسالان به کار می‌رود.

سابقه سلول درمانی جوانسازی در دنیا

سلول درمانی در چین و چروک از سال ۱۹۹۲ در آمریکا شروع شده است. در یک گزارش که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد، تعداد ۴۲۱ شرکت کننده ۲۳ تا ۸۱ سال در دو گروه مجزا مورد بررسی قرار گرفتند. برای ۲۱۰ نفر سلول درمانی در ناحیه چین و چروک انجام شد و برای ۲۱۱ نفر به عنوان مقایسه آب (دارونما) تزریق شد. اکثر شرکت کنندگان خانم بودند و سن متوسط آن‌ها ۵۵ سال بود.

ابتدا از همه افراد، نمونه پوستی کوچکی از ناحیه پشت گوش انجام شد و از آن سلول‌های فیبروبلاست جدا شده و سپس سلول‌ها تکثیر شدند. سپس سلول یا دارونما به ‌صورت زیر پوستی به ناحیه خط خنده در هر دو طرف صورت تزریق شد. تزریق‌ها سه جلسه به فاصله تقریبا یک ماه تکرار شد. ۶ ماه پس از سومین جلسه درمان، پزشک بر اساس یک مقیاس ۶ نمره‌ای (از ۰ تا ۵) شدت چین و چروک ناحیه خط خنده بیماران را امتیاز داد. در ارزیابی توسط پزشک، درصد افرادی که حداقل دو درجه بهبودی نسبت به میزان اولیه چین و چروک خط خنده داشتند مشخص شدند. هم‌چنین بیماران، چین و چروک ناحیه خط خنده خود را بر اساس یک مقیاس ۵ نمره‌ای (از ۲- تا ۲+) امتیاز دادند. نتایج مطالعه نشان داد، درصد افرادی که سلول درمانی شده و حداقل ۲ درجه بهبودی نشان دادند، ۵۷% و در گروه دارونما ۳۰% بودند.

سلول درمانی چگونه باعث جوا‌ن‌سازی پوست می‌شود؟

به نظر می‌رسد سلول‌های تزریق شده در ناحیه چین و چروک، ساخت کلاژن را افزایش داده و از این طریق بازسازی پوست را تحریک می‌کنند. هم‌چنین سلول‌های فیبروبلاست با ترشح فاکتورهای رشد، کلاژن سازی بافت را تحریک می‌کند. شروع اثر سلول درمانی، سریع نبوده و روند اثرگذاری آن تدریجی است. مطالعات مختلف، طول مدت اثر پیوند فیبروبلاست را ۳ تا ۴ سال گزارش کرده‌اند.

استفاده در موارد خاص

  • بارداری و شیردهی

    تاکنون بررسی دقیقی در مورد اثر سلول درمانی در دوره بارداری و شیردهی انجام نشده است. هم‌چنین این موضوع که آیا این محصول درصورت تجویز در دوران بارداری یا شیردهی باعث آسیب به جنین یا نوزاد می‌شود و یا روی قابلیت باروری تأثیر می‌گذارد، نامشخص است. لذا در این موارد فعلا توصیه نمی‌شود.

  • اطفال

    در این موارد توصیه نمی‌شود.

  • سالمندان

    تاکنون سلول درمانی برای تعداد زیادی از افراد ۶۵ سال و بالاتر انجام نشده است تا بتوان مشخص نمود که آیا این افراد نسبت به افراد جوان‌تر پاسخ متفاوتی به درمان می‌دهند یا خیر.

آماده سازی بیمار برای سلول درمانی

  • بیمار در زمان مشخص ویزیت شده و در صورت داشتن معیارهای لازم برای سلول درمانی، تمام اطلاعات لازم در مورد نحوه سلول درمانی، میزان اثر بخشی و عوارض احتمالی توسط پزشک متخصص یا پزشک مشاور سلول درمانی به بیمار داده می‌شود.
  • نواحی تزریق، شدت و طول چین و چروک تعیین شده و عکس گرفته می‌شود.
  • سپس آزمایشات ویروسی هپاتیت B، C و ایدز برای بیمار درخواست می‌شود.
  • در صورتی که بیمار منعی برای سلول درمانی نداشته باشد، از بیمار رضایت نامه آگاهانه مربوط به سلول درمانی اخذ می‌شود و نوبت نمونه برداری تعیین می‌شود.

اثر بخشی محصول در مطالعات بالینی مختلف در ایران

سلول درمانی بر روی ۲۰ شرکت کننده دارای چین و چروک خط خنده انجام شد که ۱۷ زن (۸۵%) و ۳ مرد (۱۵%) حضور داشتند و سن بیماران ۴۰ تا ۶۲ سال گزارش گردید. از تمام افراد، نمونه پوستی از ناحیه پشت گوش انجام شد و ۳ نوبت تزریق در خظ خنده به فاصله ۲ هفته انجام شد. نتایج این مطالعه بیانگر اثربخشی حدود ۴۰ درصد (۲۰ تا ۶۰ %) بود.

  • سن متوسط شرکت کنندگان، ۴۷ سال بود که ۳۳ نفر زن (۸۹.۱%) بودند. عارضه جانبی مهمی در طی پیگیری ۲۴ ماهه مشاهده نشد.
  • البته، تمام شرکت کنندگان سوزش ملایم و موقتی طی ۲-۱ ساعت بعد از تزریق تجربه کردند.
  • هم‌چنین ۸ شرکت کننده دچار کبودی و قرمزی در ناحیه تزریق شدند که بعد از ۴۸-۲۴ ساعت رفع شد و این در حالی بود که کبودی در ۲ بیمار به مدت ۵-۴ روز طول کشید که با استفاده از کمپرس سرد و استامینوفن خوراکی رفع شد.
  • شش ماه پس از تزریق سوم، در ۹۰% نواحی چین و چروک حداقل یک درجه بهبودی و در ۵۶% از نواحی تزریق، بهبودی حداقل ۲ درجه مشاهده شد.
  • علاوه بر این، ارزیابی‌ها نشان داد که میزان بهبودی در نواحی متوسط تا شدید بیشتر است.
  • هم‌چنین، ۷۰ درصد بیماران از نتیجه سلول درمانی راضی بودند. نتایج ارزیابی انجام شده در جدول زیر آمده است.
  • اثر درمان تا ۲۴ ماه پس از تزریق سوم پایدار باقی ماند که در تصاویر زیر دیده می‌شود.
ارزیابی انجام شده پیشانی (۳۴ مورد) خط خنده (۲۸ مورد) دور چشم (۳۵ مورد) خط اخم (۳۵ مورد) کل نواحی (۱۳۲ مورد)
تعداد موارد با حداقل ۲ درجه بهبودی(%) از نظر پزشک
۱۸ (۵۲.۹)
۱۸ (۶۴.۳)
۲۱ (۶۰)
۱۷ (۴۸.۶)
۷۴ (۵۶.۱)
تعداد موارد با حداقل ۱ درجه بهبودی (%) از نظر پزشک
۳۱ (۹۱.۲)
۲۵ (۸۹.۳)
۳۲ (۹۱.۴)
۳۲ (۹۱.۴)
۱۲۰ (۹۰.۱)
تعداد موارد رضایتمندی بیمار (درصد)
۲۱ (۶۱.۸)
۲۰ (۷۱.۴)
۲۵ (۷۱.۴)
۲۷ (۷۷.۱)
۹۳ (۷۰.۵)

جدول۱. ارزیابی شرکت کنندگان ۶ ماه بعد از درمان

روند سلول درمانی برای جوان‌سازی پوست