ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار.

ایجاد یک حساب کاربری

پر کردن فیلدهایی که با ستاره (*) نشانه گذاری شده ضروری است.
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تکرار رمز عبور *
ایمیل *
تکرار ایمیل *

پرده آمنیوتیک

مهندسی بافت عبارت است از تولید بافت زنده و كارآمد در آزمایشگاه برای استفاده از آن در پزشكی ترمیم و پیوند. یكی از اجزا اصلی در مهندسی بافت ساختاری حمایتی است كه سلول‌ها روی آن قرار می‌گیرند تا رشد و تكثیر یابند، این ساختار تحت عنوان داربست شناخته می‌شود. داربست باید به نوعی باشد كه به راحتی با بافت اطراف اتصال برقرار كرده و محیط مناسبی را برای رشد و تكثیر سلول‌ها فراهم آورد. اغلب مواد مورد استفاده در داربست‌ها از مواد طبیعی بافت‌های پستانداران به دست می‌آید. پرده آمنیوتیك با توجه به ویژگی‌های خاصی كه دارد به عنوان یكی از منابع مهم در تولید داربست‌ها مطرح است. پرده آمنیوتیك، در لایه داخلی جفت قرار گرفته و یك لایه اپیتلیالی، یك بافت پایه‌ای ضخیم و بستر غیرعروقی تشكیل شده است. همین ساختار ویژه و همچنین خواص بیولوژیكی پرده آمنیوتیك را كاندید مهمی برای ساخت داربست در مهندسی بافت نموده است. سلول‌های اپیتلیالی جدا شده از پرده آمنیوتیك بسیاری از خواص سلول‌های بنیادی را دارا هستند و مواد خارج سلولی تشكیل دهنده غشا پایه محیط مناسبی را برای كاشت سلول‌ها و همچنین تشكیل عروق فراهم می‌كنند. علاوه بر این، پرده آمنیوتیك دارای ویژگی‌های دیگری است كه كاربرد آن را در مهندسی بافت افزایش می‌دهد از جمله این خواص می‌توان به خاصیت ضد التهای، ضد میروبی، ضد فیبروزی، ضد اسكاری و خواص مكانیكی و تحریك كنندگی پایین سیستم ایمنی اشاره نمود.

آناتومی و بافت‌شناسی پرده آمنیوتیك

پدره آمنیوتیك از بافت خارج جنینی به وجود آمده و جزو بافت‌های جفت است. پرده آمنیوتیك به همراه پرده كوریونیك جفت را از بافت رحم جدا می‌نمایند. پرده آمنیوتیك از یك لایه اپیتلیالی، یك غشا پایه ضخیم و بستر غیرعروقی تشكیل شده است. پرده آمنیوتیك عروق خونی و یا رشته عصبی ندارد و تعذیه آن به صورت انتشار از طریق بافت‌های اطراف صورت می‌گیرد. لایه داخلی آن از یك لایه سلول‌های اپیتلیالی تشكیل یافته كه روی جنین را پوشانده‌اند و خود روی غشا پایه قرار گرفته‌اند. غشا پایه پرده آمنیوتیك یكی از ضخیم‌ترین غشا‌های یافت شده در بافت‌های بدن است و همین باعث حمایت از بافت‌های جنینی در حین حاملگی می‌شود. یك بافت فشرده فیبروزی این غشا پایه را پوشانده است كه كلاژن این لایه توسط سلول‌های مزانشیمی ترشح می‌شود. كلاژن بینابینی (كلاژن نوع I و III ) عمده‌ترین كلاژن تشكیل دهنده این بافت حمایتی در پرده آمنیوتیك هستند. كلاژن نوع V و IV نیز تشكیل دهنده فیبرهایی هستند كه اتصال بین كلاژن بینابینی و عشا پایه اپتلیالی را موجب می‌شوند. پرده آمنیوتیك با یك لایه كلاژنی از نوع كلاژن III به صورت ضعیفی به بافت كوریونی متصل است كه همین عامل باعث جدایی این دو بافت از هم بسیار آسان باشد.

پرده آمنیوتیك به عنوان داربست در مهندسی بافت

یكی از مهم‌ترین موضوعات در انتخاب یك داربست مناسب برای مهندسی بافت زیست‌سازگاری آن است. زیست‌سازگاری عبارت است از عدم تولید مواد سمی، صدمه، مواد سرطان‌زا و یا پاسخ‌های ایمنی در مواجهه با بافت‌های زنده. یك داربست خوب نه تنها نباید توسط واكنش‌های التهابی از بین برود بلكه خود نیز نباید واكنش ایمنولوژیك و التهابی ایجاد نماید. علاوه بر این، ویژگی‌های مكانیكی داربست نیز باید بتواند نفوذپذیری، پایداری، الاستیسیتی و جذبی مشابه بافت هدف ایجاد نماید. داربست باید به سلول‌ها اجازه اتصال داده و تبادل مواد غذایی و عوامل رشد را فراهم نماید.

اتصال یك سلول به داربست به طور موثری به مواد تشكیل دهنده خارج سلولی وابسته است. وجود و یا عدم وجود مولكول‌های ویژه‌ای مانند كلاژن، لامینین، فیبرونكتین و ویترونكتین تاثیر بسزایی در اتصال سلول‌های بنیادی به داربست دارند. علاوه بر فراهم كردن امكان اتصال و مهاجرت، مولكول‌های موجود در محیط خارج سلولی می‌توانند موجب فعالیت مسیرهای سیگنال‌دهی در سلول نیز گردند.

پرده آمنیوتیك، داربستی با یك محیط خارجی نمونه است. سلول‌های اپیتلیالی آمنیوتیك كلاژن نوع II و IV و گلیكوپروتئین‌های غیركلاژنی (لامینین، نیدوژن و فیبرونكتین) را ترشح می‌كنند كه تشكیل محیط خارج سلولی پرده آمنیوتیك موجب می‌شوند. پرلكان و پروتئگلیكان‌های بزرگ هپارین سولفات نیز اجزا مهم تشكسیل دهنده غشا پایه در پرده آمنیوتیك هستند كه در اتصال عوامل رشد و همچنین سلول‌ها تاثیر بسزایی دارند.

موارد استفاده پرده آمنیوتیک

پرده آمنیوتیك را می‌توان با اپیتلیوم آمنیوتیك (پرده آمنیوتیك دست‌نخورده) و یا بدون آن (پرده آمنیوتیك پردازش شده) مورد استفاده قرار داد. برای از بین بردن اپیتلیوم آمنیوتیك لازم است كه پرده جدا شده از جفت در 37 درجه سانتی‌گراد با ماده‌ای به نام EDTA انكوبه شود و سپس با استفاده از یك وسیله تراش دهنده سلول‌های از سطح پرده جدا شودند. هرچند كه برای تهیه نوع پردازش شده لازم است سلول‌ها به صورت كامل از سطح پرده كنده شوند ولی باید دقت داشته باشیم كه به ساختار داربست نیز آسیبی وارد نشود برای همین اغلب ممكن از مواد شوینده همانند SDS برای جداسازی سلول‌ها استفاده شود كه به ساختار داربست آسیبی وارد نمی‌كند.

درحالی كه از پرده آمنیوتیك تازه در بسیاری از روش‌های درمانی استفاده می‌شود ولی اغلب لازم است كه روندهای ویژه‌ای برای استریل‌سازی و كنترل كیفی پرده انجام شود. برای ذخیره‌سازی پرده نیز از روش‌های متفاوتی همانند قرار دادن در محیط سرد (4 درجه سانتی‌گراد)، انجماد خشك، تاباندن اشعه گاما و انجماد با استفاده از گلیسرول استفاده می‌شود. لازم است كه تاثیر هریك از این روش‌های ذخیره‌سازی بر سطح و عملكرد عوامل رشد موجود در پرده سنجیده شود.انجماد با استفاده از گلیسرول باعث مرگ سلول‌های اپیتلیالی می‌شود در حالی كه انجماد با استفاده از DMSO می‌تواند سلول‌ها را تا ماه‌ها زنده نگه‌ دارد. استفاده از اشعه گاما تاثیری بر سطح عوامل رشد ندارد ولی جدا نمودن سلول از سطح پرده می‌تواند سطح بسیاری از عوامل رشد را در پرده كاهش دهد.

در حال حاضر از پرده آمنیوتیك انسانی به طور گسترده‌ای در جراحی‌های چشم استفاده می‌شود. در مطالعاتی نیز نشان داده شده است كه می‌توان از این پرده در ترمیم اعصاب محیطی، سوختگی‌ها و جراحی افراد مبتلا به اپیدرمولیزیس بولوزا استفاده نمود. همچنین نشان داده شده است كه پرده پردازش شده می‌تواند محیط مناسبی را برای تمایز سلول‌های عصبی ایجاب نماید. همچنین از پرده پردازش شده می‌توان به عنوان حامل سلول‌های غضروفی استفاده نمود. سلول‌های اپیتلیالی و مزانشیمی كشت شده روی پرده آمنیوتیك قادرند به راحتی به داخل فضای پرده مهاجرت نموده و تكثیر و تمایز یابند. كشت سلول‌های اپیتلیالی روی داربست آمنیوتیك یك روش معمول برای ترمیم سطح قرنیه و پوست است. همچنین كشت سلول‌های عروقی یك روش مفید برای ایجاد عروق خونی در مهندسی بافت است. خلاصه‌ای از كاربردهای پرده آمنیوتیك در جدول زیر آمده است.

خواص ضد التهابی و ضد میكروبی پرده آمنیوتیك

واحدهای مورد استفاده در مهندسی بافت ممكن است موجب ایجاد واكنش‌های ایمنی در موضع پیوند گردد. این مواد پیوند شده می‌توانند قابل جذب و یا غیر قابل جذب باشند. هرچند كه واكنش‌های التهابی می‌توانند شروع كننده روند ترمیم باشند در عین حال طولانی شدن آن می‌تواند باعث دفع پیوند نیز گردد. مواد خارجی می‌توانند با تحریك سیستم ایمنی موجب جذب سلول‌های فیبروبلاستی به موضع شده و فیبروز ایجاد نمایند. این جذب عمدتا به دلیل ترشح عامل رشد تغییر شكل بتا (TGF-b ) است. پرده آمنیوتیك موجب كاهش بیان TGF-b شده و به این ترتیب باعث كاهش التهاب در موضع پیوند می‌گردد. بنابراین، پرده آمنیوتیك می‌تواند با كاهش التهاب در موضع مانع رد پیوند گردد.